ओझोनची छत्री कोणी फाडली? आता पृथ्वीचं रक्षण कोण करणार?

ओझोनचा थर काय करतो?

आपल्या पृथ्वीवर अनेक वायुमंडळाचे थर आहेत. त्यातला एक हा ओझोनचा थर आहे. हा ओझोन थर सूर्यापासून निघालेल्या अति नील किरणांना पृथ्वीवर येण्यापासून रोखतो. सूर्याच्या किरणांचा प्रभाव कमी करतो. त्यामुळे पृथ्वीवर जीवसृष्टी निर्माण होण्यास मदत मिळते. 

ओझोनचे दोन थर असतात. एक टोपोस्पिअर म्हणजे तपांबरात आणि दुसरा थर स्ट्रॅथोस्पिअर म्हणजे स्थितांबर किंवा समतापमंडळात असतो. टोपोस्पिअरमधील ओझोनचा थर हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून १० ते १६ किलोमीटर अंतरावर असतो तरा स्ट्रॅथोस्पिअरमधील ओझोनचा थर हा पृथ्वीच्या वातावरणाच्या वरच्या भागात असून तो पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून १७ ते ५० किलोमीटर अंतरावर असतो. पृथ्वीच्या वातावरणात असलेल्या टोपोस्पिअर म्हणजे तपांबरातील ओझोनचा थर् हा मानवास हानिकारक तर मानवाचे अस्तित्त्व नसलेल्या स्ट्रॅथोस्पिअरमधील म्हणजे स्थितांबरातील ओझोनचा थर मानवास उपयुक्त असतो. पण मानवानेच निर्माण केलेल्या विविध रसायनांच्या परिणामामुळे टोपोस्पिअरमधील ओझोनची निर्मिती ही माणसासाठी घातक असते. 

स्ट्रॅथोस्पिअरमधील ओझोनचा थर निर्माण होण्याची प्रक्रिया अतिशय हळू असते. पृथ्वीच्या वातावरणात वरच्या भागात उच्च ऊर्जा असलेले अति नील किरण ऑक्सिजनच्या रेणूंचे विघटन करुन स्वतंत्र ऑक्सिजन अणू तयार करतात. हे ऑक्सिजन अणू ऑक्सिजन रेणूसह एकत्रित येवून ओझोन रेणू तयार करतात. असे बरेच रेणू एकत्र मिळून ओझोन थर तयार होतो. हाच ओझोनचा थर पृथ्वीवरील जीवसृष्टीचे रक्षण करतो.