ओमान, बिपरजाॅय, निसर्ग. चक्रीवादळांना अशी नावं कोण देतं?

चक्रीवादळांची नावं कोण ठरवतं?

आता बिपरजाॅयचंचं उदाहरण घेऊ. भारताच्या पश्चिमेकडे हे वादळ अरबी समुद्रात तयार झालं आहे. बांगलादेशने शिफारस केलेल्या बांगला भाषेतील हे नाव म्हणजे बिपरजाॅय. याचा अर्थ 'आपत्ती' असा होतो. बांगलादेशने हे नाव ठेवण्यामागे एक नियम आहे,एक इतिहास आहे. या चक्रीवादळाचे नाव जागतिक हवामान संघटनेने म्हणजे ( WMO) केलेल्या नियमानुसार दिलेलं आहे. डब्लूएमओने केलेल्या नियमानुसार जगभरातील उष्ण कटिबंधीय चक्रीवादळांना नाव देण्याचं काम सहा प्रादेशिक विशेषीकृत हवामान केंद्र( RSMCS ) आणि पाच प्रादेशिक उष्ण कटिबंधीय वादळ इशारा केंद्राना (TCWCS) देण्यास सांगण्यात आलं आहे.

या नियमानुसार दक्षिण आणि आग्नेय आशियातील देशांची जबाबदारी भारतीय हवामान विभागावर (IMD ) येते. भारतीय हवामान विभाग हे RSMCS मधील १३ देशांंसाठी जबाबदार आहे. यात भारत, बांगलादेश, इराण, म्यानमार, मालदीव, ओमान, पाकिस्तान, कतार, सौदी अरेबिया, श्रीलंका, थायलंड, संयुक्त अरब अमिराती आणि येमेन या देशांचा समावेश होतो.

एप्रिल २०२० मध्ये भारतीय हवामान विभागाने चक्रीवादळांसाठी १६९ नावांची एक नवीन यादी तयार केली आहे. या यादीत प्रत्येक देशाने १३ नावं सूचवली आहेत. ही नावं १३ याद्यांमध्ये विभागली गेली. प्रत्येक यादीमध्ये प्रत्येक देशाकडून आलेल्या एका नावाचा समावेश केला गेला. चक्रीवादळांना नावं देताना ती यादीनुसार आणि यादीतील वर्णक्रमानुसार दिली जातात. या यादीतील नावं हिंदी महासागर आणि दक्षिण पॅसिफिक प्रदेशात निर्माण होणाऱ्या नवीन चक्रीवादळांना दिली जातात. यादी क्रमांक १ मधील सर्व नावं वापरुन झाल्याने यादी क्रमांक २ मधील बिपरजाॅय हे नावं या चक्रीवादळाला दिलं गेलं.

राष्ट्रीय चक्रीवादळ समिती ही अटलांटिक समुद्रातील चक्रीवादळांच्या नावांची यादी आधीच ठरवते. येथे सहा याद्या केल्या जातात. आळी पाळीने त्या याद्या वापरल्या जातात. २०१८ साली वापरलेली चक्रीवादळांच्या नावाची यादी सहा वर्षानंतर म्हणजे २०२४ मध्ये पुन्हा वापरण्यात येते. असंच पुढेही सुरुच राहणार आहे.