कडाक्याच्या थंडीत उंच पर्वतांवर नाचणारा मोनाल म्हणजे मोराचा भाऊच!

नर आणि मादी मोनाल एकमेकांपेक्षा वेगळे असतात. अनेक बाबतीत त्यांच्यात भिन्नता असते. मादी मोनालला आकर्षित करुन घेण्यासाठी नर मोनाल नृत्य करतात. एकदा का नर आणि मादी मोनाल यांनी एकमेकांना निवडलं तर ते एकमेकांची सोबत कधीच सोडत नाही. अंडी घालण्यासाठी मादी मोनालच घरटं बांधण्याची तयारी करतात, त्यासाठीचं साहित्य जमवतात आणि घरटं बांधतात. या कामी नर मोनाल मादी मोनालला काडीचीही मदत करत नाही. मादी मोनाल एका वेळेस ३ ते ५ अंडी घालतात. अंडी उबवायला २८ दिवस लागतात. अंडी उबून पिल्लं बाहेर पडेपर्यंत नर मोनाल मादी मोनालसोबतच राहतात. पण अंड्यातून पिल्लं बाहेर आल्यावर मात्र पिल्लांची सर्व जबाबदारी मादी मोनाललाच घ्यावी लागते.

उंच पर्वतांवर राहणं पसंत करणारे मोनाल जंगलात सागवानाच्या झाडावरही आढळतात. पण झाडावरही ते उंच टोकावरच बसलेले असतात. मोनाल पक्ष्यांचं वैशिष्ट्य म्हणजे इतर पक्ष्यांच्या तुलनेत मोनाल जास्त काळ जगतात. ते १० ते १२ वर्षं जगतात. पण एकूण मोनाल पक्ष्यांच्या संख्येचा विचार करता त्यांची संख्या खूपच कमी होत आहे. त्याचं कारण शिकार. मोनाल पक्ष्यांचं सौंदर्य हेच त्यांच्या शिकारीचं कारण बनत आहे. आकर्षक रंग आणि सौंदर्यामुळे मोनाल पक्ष्यांची शिकार मोठ्या प्रमाणवर होत आहे खाण्यासाठी, त्यांच्या रंगीत पिसांचा वापर आकर्षक टोप्या करण्यासाठी म्हणूनही मोनाल यांची शिकार केली जाते.  .हे लक्षात आल्यावर आता मोनाल पक्ष्यांच्या संवर्धनाचं काम मोठ्या प्रमाणात हाती घेण्यात आलं आहे. उंच पर्वतावरचं हे सौंदर्य टिकून राहायला हवं.